مقدمه
پزشکی هستهای یکی از شاخههای پیشرفته علوم پزشکی است که نقش بسیار مهمی در تشخیص زودهنگام، ارزیابی عملکرد اندامها و پیگیری درمان بیماریها ایفا میکند. برخلاف روشهای تصویربرداری ساختاری مانند CT یا MRI که عمدتاً شکل و آناتومی اندامها را نشان میدهند، پزشکی هستهای با بررسی عملکرد فیزیولوژیک و متابولیک بافتها، اطلاعاتی عمیقتر و کاربردیتر در اختیار پزشکان قرار میدهد.
یکی از مهمترین روشهای تصویربرداری در این حوزه، اسکن SPECT (Single Photon Emission Computed Tomography) است که با استفاده از گاماکامراهای پیشرفته انجام میشود.
اسکن SPECT چیست؟
اسکن SPECT نوعی تصویربرداری سهبعدی در پزشکی هستهای است که با استفاده از داروهای رادیواکتیو (رادیوداروها) و ثبت پرتوهای گاما، عملکرد اندامها و بافتهای مختلف بدن را بررسی میکند. پس از تزریق یا مصرف رادیودارو، این مواد در اندام هدف تجمع یافته و گاماکامرا با دریافت تشعشعات گاما، تصاویر دقیقی از توزیع و عملکرد آن اندام تهیه میکند.
گاماکامرا Dual Head دیجیتال؛ قلب تپنده تصویربرداری دقیق
بر اساس تصویر ارائهشده، مرکز پزشکی هستهای دکتر درخشان مجهز به گاماکامرا دیجیتال Dual Head با زاویه متغیر مدل E-CAM زیمنس آلمان است. این سیستم پیشرفته دارای دو آشکارساز همزمان بوده که امکان تصویربرداری سریعتر، با دقت بالاتر و کاهش زمان انجام اسکن برای بیمار را فراهم میکند.
مزایای گاماکامرای Dual Head دیجیتال شامل:
-
افزایش وضوح و کیفیت تصاویر
-
کاهش نویز و خطای تصویربرداری
-
کوتاهتر شدن زمان اسکن
-
افزایش دقت تشخیصی در بیماریهای پیچیده
-
راحتی بیشتر بیمار حین انجام تصویربرداری
کاربردهای بالینی اسکن SPECT
اسکنهای رادیوایزوتوپ (گاما اسکن) طیف وسیعی از بیماریها و اختلالات عملکردی را پوشش میدهند. مهمترین کاربردهای SPECT عبارتاند از:
1. اسکنهای قلب
اسکن پرفیوژن قلب یکی از رایجترین و حیاتیترین کاربردهای SPECT است که برای بررسی خونرسانی عضله قلب، تشخیص بیماری عروق کرونر، ارزیابی سکته قلبی و تعیین پاسخ به درمان استفاده میشود.
2. اسکن استخوان
اسکن استخوان روشی بسیار حساس برای تشخیص:
-
متاستازهای استخوانی
-
شکستگیهای پنهان
-
عفونتهای استخوانی
-
بیماریهای متابولیک استخوان
است که اغلب پیش از تغییرات قابل مشاهده در رادیوگرافی، بیماری را آشکار میکند.
3. اسکن مغز
اسکن پرفیوژن مغز و اسکن دوپامین مغزی (پارکینسون) نقش مهمی در تشخیص و بررسی:
-
بیماری پارکینسون
-
اختلالات حرکتی
-
صرع
-
اختلالات جریان خون مغزی
-
برخی بیماریهای شناختی
ایفا میکند.
4. اسکن تیروئید و پاراتیروئید
این اسکنها برای بررسی عملکرد تیروئید، تشخیص پرکاری یا کمکاری، ندولها، جذب ید و شناسایی غدد پاراتیروئید فعال کاربرد دارند.
5. اسکن کلیه و مجاری ادراری
اسکنهای کلیوی امکان ارزیابی دقیق:
-
عملکرد هر کلیه بهصورت جداگانه
-
انسدادهای ادراری
-
برگشت ادراری مثانه
-
بررسی فشار خون با منشأ کلیوی
را فراهم میکنند.
6. اسکن کبد، طحال و سیستم صفراوی
این اسکنها برای بررسی:
-
عملکرد کبد
-
کیسه صفرا و مجاری صفراوی
-
طحال و طحال فرعی
-
اختلالات تخلیه صفرا
به کار میروند.
7. اسکن دستگاه گوارش
از جمله اسکن تخلیه معده که برای بررسی کندی یا اختلال در تخلیه معده استفاده میشود و نقش مهمی در تشخیص بیماریهای گوارشی دارد.
8. اسکن لنفاوی و مجاری اشکی
این روشها در تشخیص اختلالات سیستم لنفاوی (لنفوسینتیگرافی) و بررسی انسداد مجاری اشکی کاربرد دارند.
ایمنی در اسکنهای پزشکی هستهای
یکی از دغدغههای بیماران، میزان پرتو دریافتی است. در اسکنهای SPECT، مقدار رادیودارو بهدقت محاسبه شده و دوز پرتو در محدوده ایمن و استانداردهای بینالمللی قرار دارد. همچنین رادیوداروها نیمهعمر کوتاهی داشته و بهسرعت از بدن دفع میشوند.
چرا مرکز پزشکی هستهای دکتر درخشان؟
مرکز پزشکی هستهای دکتر درخشان با بهرهگیری از تجهیزات پیشرفته زیمنس آلمان، کادر متخصص و مجرب، رعایت دقیق پروتکلهای ایمنی و علمی و ارائه طیف کامل اسکنهای SPECT، یکی از مراکز قابل اعتماد در تشخیص دقیق بیماریها به شمار میرود. تمرکز این مرکز بر تشخیص صحیح، آرامش بیمار و همکاری مؤثر با پزشکان ارجاعدهنده است.
جمعبندی
اسکنهای پزشکی هستهای به روش SPECT ابزاری قدرتمند در تشخیص عملکردی اندامها هستند که با کمک گاماکامراهای Dual Head دیجیتال، دقت و سرعت تشخیص را بهطور چشمگیری افزایش میدهند. این روشها نقش کلیدی در تشخیص زودهنگام بیماریها، انتخاب مسیر درمان و پایش نتایج درمانی دارند و امروزه بهعنوان یکی از ارکان اصلی پزشکی مدرن شناخته میشوند.